? Centralny Ośrodek Turystyki Górskiej PTTK
Centralne Archiwum Turystyki Górskiej Centralna Biblioteka Górska PTTK Przyjaciele COTG
Historia i dzień dzisiejszy Wynajem Sal Konferencyjnych Ośrodki Kultury Turystyki Górskiej
Górska Odznaka Turystyczna Górskie Szlaki Znakowane Sklep internetowy Wydawnictwa
Ogłoszenia Kontakt






















OŚrodki Kultury Turystyki Górskiej


OŚRODKI KULTURY TURYSTYKI GÓRSKIEJ TO MAŁE MUZEA GDZIE GROMADZONE I OPRACOWYWANE SĄ ZASOBY KULTUROWE ZWIĄZANE Z TURYSTYKĄ GÓRSKĄ.


Różne są przyczyny wędrowania po górach. U jednych (zwłaszcza młodszych), to chęć sportowej rywalizacji z czasem i towarzyszami, wola pokonania własnej słabości, czy uzyskanie rekordu przejścia. Inni, cieszą się ze spędzenia czasu w otoczeniu przyrody, najbardziej chyba w nienaruszonym charakterze, zachowanej w górach. Wreszcie nie bez znaczenia jest możliwość spędzenia czasu w gronie przyjaciół o wspólnych zainteresowaniach. Wśród wielu atrakcji w czasie tych wędrówek spotykamy się z pewnego rodzaju fenomenem. Są to prowadzone przez Podkomisję Kultury i Historii Turystyki Górskiej Komisji Turystyki Górskiej Zarządu Głównego PTTK Ośrodki Muzealne..
Niezwykłe jest tu właściwie wszystko: powstanie już w 1966 roku idei sformułowanej i wprowadzonej do życia przez Edwarda Moskałę, społeczny charakter prac związanych z budową, wyposażeniem i eksploatacją Ośrodków czy wreszcie powstanie całej grupy ludzi z oddaniem zajmujących się badaniem historii  i tradycji poszczególnych rejonów górskich oraz gromadzeniem i eksponowaniem materialnych pamiątek. Ośrodki stanowią istotny element działalności kulturotwórczej PTTK. W ich ramach prowadzone są prace terenowe i archiwalne mające za zadanie uchronienie przed zniszczeniem i zapomnieniem elementy historii turystyki  i pamiątki regionalne. Zajmują się historią Polski w tym zapomnianym często aspekcie, jakim jest historia turystyki. Prowadzone prace owocują ekspozycjami, wydawnictwami, pozyskanymi archiwaliami  i materialnymi pamiątkami. Prace te, w wielu przypadkach pionierskie, mają niejednokrotnie charakter badań naukowych trudnych do zlekceważenia a ich wyniki stanowią nieraz jedyne Ĺşródło informacj i o niektórych elementach historii turystyki (np. w przypadku badań związanych z działalnością działaczy turystycznych na Kresach Wschodnich II Rzeczpospolitej). W pracy Ośrodków uwidocznia się dążenie PTTK do wprowadzenia do działalności turystycznej humanistycznego i edukacyjnego charakteru poprzez ukazywanie odnajdowanych w historii preferowanych wzorców postępowania. Uczą one nie tylko prawidłowego podejścia do turystyki górskiej, uczą historii Polski, uczą umiłowania tradycji  i regionu - pozwalają zrozumieć zwiedzającemu trudne do powiązania relacje między tym i elementami - uczą patriotyzmu.
Co najważniejsze działalność Ośrodków spotyka się ze znacznym społecznym zainteresowaniem. Wg szacunkowych obliczeń, np. w sezonie 2000, Ośrodki zwiedziło (mimo często sezonowego charakteru udostępniania) ok. 16.000 zwiedzających. Należy tu dodać, że w wielu przypadkach zwiedzanie nie polegało na przejściu w pobliżu ekspozycji. Ambicją poszczególnych kustoszy jest bowiem organizacja kwalifikowanej obsług i Ośrodków, która stara się przybliżyć zwiedzającym ekspozycję i poruszane w niej zagadnienia.
Bardzo ważna rola Ośrodków dla zachowania tradycji ruchu turystycznego jest doceniana nie tylko przez władze PTTK, lecz również przez bezpośrednio zarządzających bazą noclegową Prezesów Spółek Towarzystwa z siedzibami w Nowym Sączu i Sanoku. Dzięki ich pomocy mogą one funkcjonować.
Zapraszamy do następujących Ośrodków od kierunku zachodniego w Polskich Karpatach poczynając:


BESKID ŚLĄSKI
Baraniogórski Ośrodek Kultury Turystyki Górskiej
Na Przysłopie "U Źródeł Wisły".


Kustosz: Jędruś Dziczkaniec Bośkoc, fot. 5.1 kb

Od 1989 roku Podkomisja Kultury i Historii Turystyki Górskiej KTG ZG PTTK rozpoczęła zagospodarowanie budynku gospodarczego starego schroniska, który pozostał w okolicy nowo wybudowanego obiektu. W krótkim czasie zostały połączone dwie inicjatywy realizowane w okolicy Baraniej Góry. Do prac nad rozbudową Ośrodka zgłosiła się grupa przewodników beskidzkich z Oddziału Miejskiego PTTK z Katowic, która właśnie ukończyła budowę wieży widokowej na szczycie Baraniej Góry. Efekty pracy tego zespołu przyniosły w krótkim czasie niezwykłe wyniki. Dzisiaj wspaniale odremontowany, efektowny, Ośrodek zaprasza do zwiedzania bogatej ekspozycji umieszczonej w trzech salach.
W pierwszej zgromadzone są najstarsze dokumenty związane z rozwojem turystyki w Beskidzie Śląskim. Są pamiątki związane z historią oddziałów Polskiego Towarzystwa Tatrzańskiego (Górnośląskiego, bielskiego, bialskiego, cieszyńskiego), działalności turystycznej Polaków na Zaolziu, poświęcone działalności Beskidenverein, stare przewodniki, zdjęcia, widokówki i mapy. Wśród licznych pamiątek dotyczących zagospodarowania turystycznego są dwa emblematy, które wisiały na schroniskach Oddziału Górnośląskiego PTT.
W drugiej izbie ukazano wydawnictwa turystyczne, dokumenty związane z rozwojem narciarstwa w Beskidzie Śląskim, kolekcję nart z okresu międzywojennego, księgi pamiątkowe schronisk oraz przedstawiono przykłady folkloru z Beskidu Śląskiego, w tym odzież, sprzęt gospodarski  i pasterski.
Trzecia izba eksponuje pamiątki związane z współczesnym ruchem turystycznym, pokazane są tu również plansze obrazujące zagospodarowanie turystyczne Beskidu Śląskiego oraz przedstawia inne Ośrodki w Karpatach.
Ośrodek współpracuje z nadleśnictwem - efektem tej współpracy jest ścieżka dydaktyczno - przyrodnicza w Dolinie Czarnej Wisełki.
Dojście:od parkingu dla samochodów przy ujściu doliny Czarnej Wisełki do Jeziora u zbiegu Białej i Czarnej Wisełki (Źródła Wisły) czarnym szlakiem turystycznym, malowniczą doliną, bez uciążliwych podejść ok.1 godz. marszu w stronę schroniska PTTK (ok. 900 m n.p.m.). Od Ośrodka ok. 1 godz. na szczyt Baraniej Góry(1220 m n.p.m.).


Beskid Żywiecki. Ośrodek Kultury Turystyki Górskiej na Markowych Szczawinach.

Po wybudowaniu nowego schroniska na Markowych Szczawinach znalazło się pomieszczenie na ekspozycję muzealną w formie wystawy, w nowym budynku. Ze względu na stan techniczny dawnego budynku muzealnego, zbiory przeniesiono do wyremontowanej GOPR-ówki,


Kustosz: Jacek Kotarba, fot. 4,6 kb

Mało kto wie, że prócz powszechnie znanego skansenu budownictwa orawskiego niedaleko Przeł. Krowiarki, w niedalekiej odległości od Ośrodka, u podnóża Babiej Góry, w Zawoi Markowej (niedaleko od Dyrekcj i Babiogórskiego Parku Narodowego), znajduje się prowadzony przez Oddział Suski PTTK skansen budownictwa ludowego z okolic Zawoi. W jednym z oryginalnych ludowych zabudowań, znalazł pomieszczenie Ośrodek Kultury Turystyki Górskiej zwany "Chałupa Kudzi" od nazwiska dawnego właściciela obejścia.
Eksponowane są tu dokumenty związane z dawnym przewodnictwem, jakim trudnili się mieszkańcy tych okolic w dawnych czasach.


Gorce.
Ośrodek Kultury Turystyki Górskiej na Turbaczu.


Kustosz: Tadziu Kochański, fot. 5,6 kb

Zbiory muzealne zostały przeniesione do wydzielonego pomieszczenia w schronisku i udostępnione zwiedzajacym w formie wystawy.

Pieniny.
Ośrodek Kultury Turystyki Górskiej w Pieninach.


Kustosz: Ryszard M. Remiszewski, fot. 7,9 kb

Ośrodek już od 1986 roku zaprasza turystów zwiedzających Szczawnicę. Bogata ekspozycja obrazuje dzieje turystyki pienińskiej, flisactwa, historię Oddziału Pienińskiego PTT i PTTK oraz Oddziału PTTK w Krościenku, ukazuje ludzi turystyki tego regionu. Szczególne miejsce zajmuje tu Księga uchwał Walnych Zgromadzeń i Zarządu Oddziału Pienińskiego Towarzystwa Tatrzańskiego i Polskiego Towarzystwa Tatrzańskiego za lata 1893 do 1933. Oddział ten szczyci się tym, że jest najstarszym istniejącym nieprzerwanie od 1893 roku Oddziałem TT, PTT, PTTK ( powstałe w 1876 roku w Stanisławowie i w Kołomyi oraz w 1883 roku we Lwowie nie przetrwały II wojny).
O intensywnej działalności turystycznej świadczą zachowane pamiątki np. z wczesnego okresu znakowania żeliwna tablica "Na Czertezik" czy wiszący w izbie klucz będący jedyną pamiątką po nieistniejącym schronisku im. Henryka Sienkiewicza. Wśród oryginalnych dokumentów list Leopolda Świerza, ówczesnego sekretarza TT pisany do Prezesa Oddziału Pienińskiego Władysława Ściborowskiego, w pobliżu legitymacja TT z 1899 roku z widokiem pienińskim oraz barwna litografia Józefa Szalaya firmy wiedeńskiej Loeillota przedstawiająca Sokolicę od Potoku Pienińskiego. Wśród gablot również poświęcone historii znakowania szlaków turystycznych, informacje o schroniskach turystycznych (od pierwszych im.Zyblikiewicza, H.Sienkiewicza, W.Pola, na Piaskach - aż po Orlicę i Bereśnik), również historii poznania Pienin. Ciekawostką są tutaj pamiątki po Wincentym Kasprowiczu - pustelniku pienińskim, jednocześnie znakującym szlaki turystyczne w Pieninach. W zbiorach przedstawiono również fotokopie rysunków litograficznych z Pienin autorstwa Bogusza Zygmunta Stęczyńskiego z lat 1845 - 1855. Zbiory uzupełniają liczne zdjęcia wypraw turystycznych w Pieniny (np. z udziałem Mieczysława Orłowicza), pełne czaru poprzednich epok, także publikacje i mapy o wartości antykwarycznej.
Cechą wyróżniającą ten Ośrodek od innych jest niezwykle bogato rozwinięta działalność badawcza, jak również powstałe w jej wyniku liczne wydawnictwa, również o charakterze popularnonaukowym.
Dojście: od dworca PKS w Szczawnicy wzdłuż Dunajca jak do schroniska PTTK Orlica, bezpośrednio w jego pobliżu.


Beskid Sądecki.
Ośrodek Kultury Turystyki Górskiej na Jaworzynie Krynickiej.


Ośrodek KTG na Jaworzynie

Głównym tematem ekspozycji Ośrodka jest historia turystyki górskiej w Beskidzie Sądeckim, w szczególności w rejonie krynickim. Wśród dokumentów są interesujące pamiątki obrazujące działalność Oddziałów Polskiego Towarzystwa Tatrzańskiego w Krynicy i w Nowym Sączu. Ukazano rozwój sieci górskich szlaków turystycznych oraz przegląd stosowanych w latach 1905 - 1970 tablic i drogowskazów w górach, historię schronisk górskich, rozwój turystyki kwalifikowanej i pamiątk i związane z licznymi w tym terenie rajdami w postaci odznak i emblematów. Cennymi pamiątkami są książki pamiątkowe ze schronisk w tym regionie, w tym ze spalonego przez Niemców na kilka miesięcy przed wyzwoleniem w 1944 roku schroniska na Jaworzynie Krynickiej. Organizujący ekspozycję duże znaczenie przywiązywali do pamiątek związanych z historią turystyki. Zauważamy tu zbiór fotografii prezesów i działaczy wspomnianych powyżej Oddziałów PTT, wśród nich Kazimierza Sosnowskiego, Feliksa Rapfa, Romana Nitrybita, Walerego Goetla, Juliana Zawadowskiego.
Istotnym elementem ekspozycji jest ukazanie bogatej literatury turystycznej dotyczącej regionu, a także walory turystyczne regionu. Bogaty w wydarzenia okres II wojny światowej przedstawiono na tzw. tryptyku partyzanckimi mapie obrazującej główne akcje partyzanckie na ziemi sądeckiej.
Dojście: do schroniska PTTK (1100 m n.p.m.) im. Marszałka Józefa Piłsudskiego na Jaworzynie Krynickiej (1114 m n.p.m.) z Krynicy Dol. Czarnego Potoku ok. 1 godz., z Dol. Czarnego Potoku (parking płatny) możliwość wjazdu na szczyt kolejką gondolową.


Bieszczady.
Ośrodek Kultury Turystyki Górskiej w Ustrzykach Górnych.



Najważniejszym elementem Ośrodka jest Izba Wschodnia poświęcona historii turystyki w Karpatach Wschodnich do czasu wybuchu II wojny światowej. Jej zadaniem jest przedstawienie osiągnięć polskich organizacji turystycznych na kresach Wschodnich w zagospodarowaniu obszarów górskich, ukazanie różnorodności działania i zainteresowań ich członków, a także wspaniałej przyrody Karpat.
Za pomocą szeregu plansz fotograficzno-tekstowych przedstawiono grupy górskie od Bieszczadów po Góry Czywczyńskie i Hryniawę. Wśród przedstawionych fotografów wymienić należy: Zygmunta Klemensiewicza, Adama Lenkiewicza, Włodzimierza i Romana Puchalskich, Tadeusza Dohnalika, Stanisława Bialikiewicza i Stanisława Jaroszyńskiego. Ukazuję oni piękno przyrody, sposoby uprawiania turystyki letniej i zimowej, a także kajakowej, obiekty turystyczne i historię ich budowy, obiekty sakralne występujące na tym terenie oraz przykłady budownictwa ludowego. Znajdujemy tu również podstawowe informacje dotyczące Polskiego Towarzystwa Tatrzańskiego, Akademickiego Klubu Turystycznego, Karpackiego Towarzystwa Narciarzy.
Obok plansz, w gablotach zaprezentowano przewodniki turystyczne, mapy, foldery i inne wydawnictwa związane z przedstawianymi regionami. Duże zainteresowanie budzi stale wzbogacany dział związany z huculszczyzną. Wśród pamiątek najcenniejszą jest inkrustowana ciupaga ozdobna podarowana gen. Tadeuszowi Kasprzyckiemu przez Hucułów z Żabiego. Następny dział przybliża działalność oddziałów PTT pracujących na tym terenie. W tym pomieszczeniu, na przykładzie Beniowej, zapoczątkowano ekspozycję związaną z przedstawianiem stanu zagospodarowania Bieszczad w obecnych granicach, lecz obrazującej stan przed II wojną światową.
W drugiej sali tworzona jest ekspozycja obrazująca rozwój turystyki w Bieszczadach po drugiej wojnie światowej w obecnych granicach Polski. Ukazano tu wydawnictwa związane z regionem, pamiątki z rajdów turystycznych i akcji harcerskich oraz przedstawiającej rozwój bazy turystycznej. Osobne tematy to zdjęcia zachowanych pamiątek sakralnych Łemków i Bojków oraz pamiątki cmentarne po zamieszkujących licznie te tereny do II wojny światowej Żydów.
Dużym osiągnięciem Ośrodka jest uzyskanie szerokiego społecznego kontaktu i zrozumienia społecznego dla ważnej roli zachowania i ukazania pamiątek związanych z Kresami. Dojście: Ośrodek położony jest w Ustrzykach Górnych, od strony wjazdu do miejscowości od Ustrzyk Dolnych, między schroniskiem PTTK a Campingiem PTTK.
Pragnąc, aby mimo postępującego zagospodarowania gór, często prowadzonego w sposób nieprzemyślany i dla środowiska naturalnego nieprzychylny, pozostał dla przyszłych pokoleń zapach prawdziwego ogniska i smak prawdziwej wędrówki zapraszam turystów na górskie szlaki nie tylko na spotkanie z przyrodą, lecz również z przeszłością.

Jerzy Kapłon



Centralny Ośrodek
Turystyki Górskiej PTTK

31-010 Kraków,
ul. Jagiellońska 6
tel.: 12 422 28 40
e-mail: poczta@cotg.pttk.pl



Katalog Centralnej Biblioteki Górskiej PTTK

Bibliografia Górska

Górska Encyklopedia COTG PTTK

Zimowa turystyka w górach

Bezpieczeństwo w górach


Panel logowania


 Identyfikator:
 
 Hasło:
 











  NeoServer > ©2004 - <  
PTTK Strona główna COTG